Orchis sancta

May 12, 2020 by savvas

Orchis sancta

Name/Όνομα:  Holy orchid, Όρχις η ιερή.   

Scientific name/Επιστημονικό όνομαOrchis sancta L.   

Common name/Κοινό Όνομα:  Heiliges knabenkraut, püren salebi     

Family/Οικογένεια:  ORCHIDACEAE  

 

* Η απόδοση του είδους στα Ελληνικά είναι εισήγηση του συγγραφέα.

 

Description

Plant: Perennial tuberous plant with subglobose tuber, growing up to 45m high.

Stem/s: Stem single, erect, unbranched, hairless, pale green, with erect and acute sheaths.

Leaves: Basal leaves 5-12, up to 12 cm long, simple, entire, and oblong-elliptic, dark green, glabrous, apex acute, obtuse or mucronate, unspotted.  Upper leaves 1-5, narrowly-elliptic sheathing.

Flowers:  Many, unscented, pink to reddish-pink or violet, rarely white, in long, erect and rather dense spikes^; bracts as long as ovary or longer; sepals and petals unspotted, united, forming a hood (the name holy refers to the hood); stigmatic cavity V-shaped; pollinia*2, prominent, erect, obovoid, located at the upper part of the hood, just over viscidium#; the caudicle*** connects pollinium to the viscidium, occasionally visible (when the pollen mass is out of the pollinium); rostellum*** at the back of the viscidium separates stigma from anther; labellum flat, unspotted, papillose*, 3-lobed, median lobe bigger, entire, tongue-shaped, lateral lobes rhomboid, margins entire, 3-4 denticulate or serrate; spur cylindrical with slightly inflated base or conical, whitish and glabrous, pointing downwards, curved forwards at apex; conical and curved spurs are more visible at the upper part of the spike.       

Flowering time:  April-May.  

Fruit:  Capsule.       

Habitat:  Locally common and it is found at grasslands, garigue, dry and stony areas, open pine forests on calcareous ground, from 0-1000 m alt.

Native:  Eastern Mediterranean region (Aegean Greek islands, Turkey, Cyprus, Lebanon, Syria, Israel).

spike ^ = unbranched inflorescence with stalkless flowers.

papillose**= bearing nipple-like projections.

pollinia*= a mass of pollen grains produced by anthers.

caudicle**=  a stalk-like appendage, connecting the pollinia to the viscidium.

viscidium# = a sticky pad at the base of pollinia.

Rostellum***= a structure which separates the male from the female part of the flower (anther from stigma).

 

 

Φυτό:  Πολυετής και βολβώδης πόα με σφαιροειδή βολβό και ύψος μέχρι 45 εκ.  

Βλαστός:  Όρθιος, απλός, χωρίς διακλάδωση, άτριχος και λευκοπράσινος με αρκετά όρθια και μυτερά περίβλαστα φυλλώδη μέρη.     

Φύλλα:  Φύλλα βάσης 5-12, μέχρι 12 εκ μήκος, απλά, ακέραια, προμήκη-ελλειπτικά, με μυτερή, πλατειά ή ακιδωτή κορυφή, χωρίς στίγματα.  Aνώτερα φύλλα 1-5, στενά-ελλειπτικά και περίβλαστα.    

Άνθη:  Πολλά, άοσμα, με ρόδινο ή με βιολετί ή κοκκινωπό χρώμα, σπανίως λευκά, σε μακρούς, κάπως πυκνούς σπάδικες^.  Βράκτια μακρύτερα ή ισομήκη με την ωοθήκη.  Σέπαλα και πέταλα χωρίς στίγματα, ενωμένα ώστε να δημιουργούν μια ¨κουκούλα¨(από αυτή πήρε το όνομα ιερή γιατί θυμίζει κουκούλα μοναχών, sancta = ιερή).  Στιγματική περιοχή σε σχήμα V.  Pollinia* 2, όρθια και πολύ εμφανή, αντωοειδή, τοποθετημένα στο άνω μέρος της κουκούλας, ακριβώς πάνω από το viscidium#.  Ένας ελαστικός ιστός που λέγεται caudicle**, ενώνει το pollinium με το viscidium και κάποτε είναι ορατός ακόμα και με γυμνό μάτι, όταν η μάζα γύρης βρίσκεται εκτός pollinium.  Το rostellum*** είναι μια κατασκεή που διαχωρίζει το στίγμα από τον ανθήρα.  Χείλος επίπεδο, χωρίς στίγματα αλλά με πολύ μικρές προεξοχές που μοιάζουν με θηλές, 3-λοβο, μεσαίος λοβός μεγαλύτερος και γλωσσοειδής, πλάγιοι λοβοί ρομβοειδείς, χείλη ακέραια ή με 3-4 οδοντωτές ή πριονωτές προεκβολές.  Πλήκτρο κυλινδρικό με λίγο διογκωμένη βάση ή με κωνικό σχήμα, λευκό και άτριχο, με κατεύθυνση προς τα κάτω, αλλά και με το άκρο του λυγισμένο προς τα μέσα.  Κωνικά πλήκτρα φαίνονται καλύτερα στα ψηλότερα άνθη του σπάδικα.

Άνθιση:  Απρίλιος-Μάιος.  

Καρπός:  Κάψα.  

Ενδιαίτημα:  Τοπικό κοινό και απαντάται σε φρυγανώδη και χορταριασμένα εδάφη, ξηρές και βραχώδεις περιοχές και σε ανοικτά πευκοδάση ασβεστολιθικών πετρωμάτων, από 0-1000 μ υψόμετρο.  

Πατρίδα:  Ανατολική Μεσογειακή ζώνη ( Ελληνικά νησιά ανατολικού Αιγαίου, Τουρκία, Κύπρος, Συρία, Λίβανος, Ισραήλ).  

 

Σπάδιξ ^= ταξιανθία χωρίς διακλάδωση που φέρει πολλά άνθη χωρίς ποδίσκο.

pollinia*= μάζες από γύρη που παράγονται από τον ανθήρα.

caudicle**=  μισχοειδής προεκβολή των pollinia προς το viscidium.

viscidium# = κολλώδες ¨μαξιλαράκι¨ στη βάση των pollinia, πάνω από την στιγματική περιοχή.

Rostellum***=  Προεκβολή που διαχωρίζει το αρσενικό από το θηλυκό μέρος του άνθους.

 

Comments are closed.